FRANCISZEK PUKACKI

Franciszek Pukacki urodził się 29 stycznia 1916 roku w Wyskoci, w powiecie kościańskim jako syn Teofila i Joanny z domu Cwojdzińskiej. Od 1927 roku kształcił się w Gimnazjum Państwowym im. Hugo Kołłątaja w Krotoszynie. W tym mieście jego ojciec był urzędnikiem Ubezpieczalni Krajowej. Po uzyskaniu świadectwa dojrzałości w latach 1934-1936 Franciszek studiował na Wydziale Ekonomiczno – Prawnym Uniwersytetu Poznańskiego. W sierpniu 1936 roku rozpoczął Kurs Podchorążych Piechoty w Komorowie, po którym przydzielono go do 60 Pułku Piechoty. Razem z nim uczestniczył w kampanii wrześniowej. Początkowo dowodził II plutonem w składzie 8 kompanii, a po bitwie pod Łęczycą objął dowództwo nad 8 kompanią. W czasie obrony Warszawy został ranny. Za męstwo w walce został odznaczony Krzyżem Virtuti Militari V klasy. Po kapitulacji stolicy uniknął niewoli i powrócił do Krotoszyna. 24 grudnia 1939 roku przekroczył granicę ze Słowacją. Następnie przez Węgry, Jugosławię i Francję dotarł do Wielkiej Brytanii, gdzie pełnił służbę w 4 Brygadzie Kadrowej Strzelców i 1 Samodzielnej Brygadzie Spadochronowej. Przeszedł przeszkolenie na kursach dla cichociemnych i został awansowany na porucznika. W nocy z 3 na 4 marca 1942 roku został zrzucony pod Wyszkowem. Otrzymał przydział do organizacji dywersyjnej „Wachlarz”. Po pracach przygotowawczych w Szepietówce zorganizował ośrodek dywersyjny, którym następnie dowodził. Spowodował m.in. wysadzenie dwóch transportów kolejowych. Od kwietnia do lipca 1943 prowadził dywersję na niemieckim lotnisku wojskowym w Charkowie, niszcząc pięć samolotów. 29 lipca 1943 roku przystąpił do formowania oddziału partyzanckiego „Gzyms” i rozpoczął działania mające na celu ochronę polskiej ludności przed represjami ze strony Ukraińskiej Powstańczej Armii. 16 lutego 1944 roku objął dowództwo I batalionu 45 pułku piechoty AK. Jego dywizja została rozbrojona przez Sowietów 25 lipca 1944 roku, a on sam został 6 sierpnia w Otwocku aresztowany przez NKWD. Przebywał kolejno w Charkowie, Riazaniu i Griazowcu, gdzie podjął nieudaną próbę ucieczki. Franciszek Pukacki wrócił do Polski w czerwcu 1948 roku i podjął pracę jako kamieniarz. W latach 1957–1962 ukończył studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego. Pracował w różnych instytucjach w Warszawie jako urzędnik. Był znanym kolekcjonerem hełmów wojskowych. W latach 1976–1979 przewodniczył Zespołowi Historycznemu Cichociemnych przy Warszawskim Okręgu ZBoWiD. Był wykonawcą Pomnika Poległych Żołnierzy I Samodzielnej Brygady Spadochronowej i Cichociemnych, który znajduje się na Cmentarzu Komunalnym na Powązkach w Warszawie. Po wojnie został zweryfikowany w stopniu majora rezerwy. W okresie PRL podjął współpracę z organami bezpieczeństwa i wziął udział w rozpracowywaniu środowisk opozycyjnych. Nie założył własnej rodziny. Zmarł nagle, w niewyjaśnionych do końca okolicznościach, 4 listopada 1980 roku w pociągu, pomiędzy Ostrowem Wielkopolskim a Kaliszem. Został pochowany w Krotoszynie, w którym jedna z ulic nosi jego imię.