Andrzej Rzewuski

* 31.10.1895   + 20.05.1946
0

Ppłk Andrzej Rzewuski pseudonim ,,Hańcza'' był ostatnim komendantem Armii Krajowej w Wielkopolsce. W Ostrowie założył dowodzoną przez siebie, największą konspiracyjną powojenną organizację w regionie – Wielkopolską Samodzielną Grupę Ochotniczą ,,Warta'''. Urodził się 31 października 1895 roku w Aschamabadzie (Rosja). Ukończył szkołę średnią we Władywostoku, gdzie zdał maturę w roku 1914. Wstąpił do Korpusu Kadetów armii rosyjskiej, a następnie do Konstantynowskiej Szkoły Artylerii w Piotrogrodzie. Skierowano go na front zachodni, skąd zdezerterował. W 1920 roku wstąpił ochotniczo do Wojska Polskiego i brał udział w wojnie bolszewickiej. Po zakończeniu walk pozostał w służbie zawodowej. Służył m.in. w 4 Pułku Artylerii Ciężkiej i 10 Pułku Artylerii Polowej. W latach 1926-1932 był wykładowcą w Centrum Wyszkolenia Artylerii w Toruniu. Od 1924 roku był żonaty z Tatianą Bejdeman, z którą miał córkę Halinę. W trakcie kampanii wrześniowej uniknął niewoli. W 1940 roku wstąpił do Narodowej Organizacji Wojskowej, a rok później do  Związku Walki Zbrojnej. We wrześniu 1942 roku został skierowany jako pełnomocnik Komendy Głównej AK na Lubelszczyznę. Miesiąc później został mianowany Komendantem Inspektoratu Rejonowego AK Lublin. W czasie powstania warszawskiego dowodził 3 kompanią Batalionu ,,Miłosz’’, który walczył m.in. w rejonie Placu Trzech Krzyży. Po kapitulacji, w dniu 2 października 1944 roku, wyszedł z Warszawy z ludnością cywilną. Gen. Leopold Okulicki powierzył mu następnie funkcję Komendanta Okręgu AK Poznań. Po rozwiązaniu Armii Krajowej w dniu 19 stycznia 1945 roku nie podporządkował się rozkazowi. W lutym utworzył w Poznaniu Sztab Okręgu AK w likwidacji, którym dowodził do kwietnia 1945 roku. Osobiście dowodził oddziałem AK w walkach o Cytadelę. Nie uznając rozkazu o rozwiązaniu struktur konspiracyjnych, 10 maja 1945 roku powołał Wielkopolską Samodzielną Grupę Ochotniczą ,,Warta’’. Miało to miejsce w Ostrowie, przy ulicy Sienkiewicza 9. Upamiętnia to specjalna tablica umieszczona na ścianie kamienicy. Informuje ona, że ,,w tym budynku 10 maja 1945 ppłk Andrzej Rzewuski ps. ,,Hańcza'' rozkazem nr 1 powołał Sztab Dowodzenia ,,Warty'', rozpoczynając powstanie zbrojne przeciwko  stalinowskej sowietyzacji Narodu Polskiego''. ,,Hańczę'' aresztowano 26 listopada 1945 roku. Był przetrzymywany przez kilka miesięcy w celi. Kiedy zorientował się, że jego grypsy zostały przechwycone i posłużyły do dekonspiracji podkomendnych, postanowił popełnić samobójstwo. Udało mu się to przy trzeciej próbie, 20 maja 1946 roku. Wśród wielu jego odznaczeń były m.in. Virtuti Militari V klasy, Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami, Srebrny Krzyż Zasługi, Medal Wojska, Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918-1921.

NAPISZ KOMENTARZ

Wpisz swój komentarz
Wpisz swoje imię lub nick

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.